به بهانه روز جهانی معلولین
بهبود وضعیت معلولین نیازمند مشارکت بین بخشی
علی حسین شهریور، مدیرکل امور بین الملل وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی
کد مطلب: 8000
دوشنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۷ ساعت ۱۳:۲۷
 
معلوليت اتفاقي است كه زمان و مكان نمي‌شناسد. بر اساس آمار سازمان بهداشت جهاني هر هشت دقيقه يك كودك معلول در جهان به دنيا مي‌آيد و یک میلیارد نفر یعنی 15درصد از جمعیت جهان دچار نوعی از معلولیت هستند و شیوع معلولیت در كشورهاي جهان سوم بیشتر است. طبق این گزارش بین 110 تا 190 میلیون
با تعریف سازمان جهانی بهداشت باید 12 ميليون نفر در ايران داراي درجات مختلفي از معلوليت خفيف، متوسط و خيلي شديد باشند.
نفر از این جمعیت، معلولیت قابل توجهی را تجربه می کنند. بموجب گزارش یونیسف حداقل 93 میلیون کودک معلول در جهان وجود دارد. برای حمایت از جمعیت دارای معلولیت 174 کشور از جمله ایران به کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت ملحق شده اند.
در ایران آمارهای متفاوتی از تعداد معلولان ارایه می شود. با تعریف سازمان جهانی بهداشت باید 12 ميليون نفر در ايران داراي درجات مختلفي از معلوليت خفيف، متوسط و خيلي شديد باشند. اما طبق گزارش ها، یک میلیون و 500 هزار نفر معلول در ایران وجود دارد که 35 درصد از معلولان را زنان و 65 درصد را مردان تشکیل می دهند. تعداد۴۵۰ هزار نفر از این افراد دچار معلولیت جسمی - حرکتی هستند که اطلاعات آنها در سازمان بهزیستی ثبت شده و پرونده دارند. سالانه 25 هزار کودک معلول (یعنی هر ساعت حدود 3 کودک) در کشور با اختلالات شدید جسمی
یک میلیارد نفر یعنی 15درصد از جمعیت جهان دچار نوعی از معلولیت هستند و شیوع معلولیت در كشورهاي جهان سوم بیشتر است.
و حرکتی متولد می شوند.
در این میان اهمیت تامین حقوق، دسترسی عادلانه به خدمات سلامت ، فراگير سازي آموزش بویژه براي كودكان و دانش آموزان داراي معلوليت، ایجاد بستر های مشارکت اجتماعی افراد دارای معلولیت و حمایت و توانمند سازی آنان در کشور دو چندان می شود.
به گفته مسئولین سازمان بهزیستی بیش از 2 هزار و 200 مرکز توانبخشی بهزیستی و نهادهای مدنی، تنها به یکصد هزار معلول خدمات ارائه می دهند و بیش از یک میلیون نفر در صف دریافت خدمات هستند. بنابر این پیشگیری، توانبخشی، درمان، توانمند سازی و ارایه خدمات ویژه به آن دسته از افرادی که دچار معلولیت شدید هستند نیازمند همکاری و بسیج امکانات همه بخش های دولتی و غیر دولتی و همچنین مردم می باشد.
قوانین جامع حمایت از معلولان دولت را موظف کرده است زمینه‌های لازم را برای
بررسی ها نشان می دهد، حداکثر 30 درصد از عوامل موثر بر بهبود وضعیت معلولین، در اختیار سازمان بهزیستی و 70 درصد در اختیار سایر دستگاه های اجرایی و مردم است.
تأمین حقوق معلولان فراهم و حمایت‌های لازم را از آن‌ها به عمل آورد. منظور از دولت، مجموع وزارتخانه‌ها، سازمانها، موسسات و شرکت‌های دولتی است. اما با توجه به اهمیت موضوع، قانونگذار مشارکت کلیه نهادهای عمومی و انقلابی ، سیستم بانکی کشور، سازمان صدا و سیما، شهرداریها و حتی مشارکت خانواده‌های معلولان و همکاری بخش های غیردولتی ( یعنی بخش خصوصی، بخش تعاونی، انجمن های خیریه و سازمان های مردم نهاد) را الزامی دانسته و بر آن تاکید نموده و برای هر کدام تکالیف و مسئولیت هایی را تعیین نموده است. علاوه بر این سازمانهای بهزیستی استانها مجازند در جلسات شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان ها و گروه‌های کاری آن به عنوان عضو شرکت نمایند.
بررسی ها نشان می دهد، حداکثر 30 درصد از عوامل موثر بر بهبود وضعیت معلولین، در اختیار سازمان بهزیستی و 70 درصد در اختیار سایر دستگاه های اجرایی و مردم است. با نگاهی کوتاه به فهرستی از خدمات مورد نیاز معلولین خواهیم دید که 14 سازمان دولتی و عمومی
راهبرد توانبخشی، توانمندسازی و بهبود وضعیت معلولین، ماهیت بین بخشی دارد و تحقق آن نیازمند هماهنگی و همکاری واحدهای اجرایی ‏مختلف در سطح سازمان بهزیستی و استفاده از ظرفیت سازمان‌ها، نهادها و همچنین فرصت‌های موجود در سطح جامعه است. شفاف سازی و ‏آگاهی بخشی در زمینه حقوق معلولین و همچنین بسترسازی جهت مشارکت فعال آن‌ها در تنظیم فرآیندهای ارائه خدمت، مکانیسم ‏موثری در جهت برنامه‌ریزی‌، پیشگیری، غربالگری، دسترسی و مناسب‌سازی و در نهایت کاهش هزینه‌ها و ارتقای وضعیت معلولین خواهد بود.‏
در این زمینه مسئولیت دارند . دسترسی عادلانه به قانون ، خدمات پیشگیرانه ، خدمات آموزشی و توانبخشی ، خدمات بهداشتی و پوشش بیمه ای، ایجاد فرصت های برابر جهت مشارکت افراد دارای معلولیت در جامعه ، بهره‌گیری مطلوب کودکان دارای معلولیت از امکانات ورزشی، فرهنگی و تفریحی ، دسترسی به فضاها و خدمات شهری ، دسترسی کودکان دارای معلولیت به ابزارها و فن آوري هاي روز ، حمایت و توانمند سازی خانواده ها از طریق ارائه خدمات مشاوره ای و آموزشی، فرهنگ‌سازی مسائل کودکان، جلوگیری از سوء رفتارها، انگزدایی و تبیین جایگاه اجتماعی آنها، تخصیص بودجه اختصاصی برای فراگیر سازی همه خدمات اجتماعی برای افراد دارای معلولیت نیاز مند مشارکت و همکاری بین بخشی است.
بنابر این با توجه به گستردگی و تنوع خدمات ویژه ای که افراد دارای معلولیت به آن نیاز دارند ، مشارکت و همکاری بین بخشی یک انتخاب نیست بلکه الزامی و یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.
باید بپذیریم که راهبرد توانبخشی، توانمندسازی و بهبود وضعیت معلولین، ماهیت بین بخشی دارد و تحقق آن نیازمند هماهنگی و همکاری واحدهای اجرایی ‏مختلف در سطح سازمان بهزیستی و استفاده از ظرفیت سازمان‌ها، نهادها و همچنین فرصت‌های موجود در سطح جامعه است. شفاف سازی و ‏آگاهی بخشی در زمینه حقوق معلولین و همچنین بسترسازی جهت مشارکت فعال آن‌ها در تنظیم فرآیندهای ارائه خدمت، مکانیسم ‏موثری در جهت برنامه‌ریزی‌، پیشگیری، غربالگری، دسترسی و مناسب‌سازی و در نهایت کاهش هزینه‌ها و ارتقای وضعیت معلولین خواهد بود.‏
منظور از مشارکت و همکاری بین بخشی ، رابطه شناخته شده ای بین بخش های مختلف جامعه نظیر بخش دولتی، بخش خصوصی و NGOS هاست که به منظور فعالیت بر روی موضوع معین جهت نیل به نتایج میان مدت ایجاد می شود، بطوریکه نتیجه یا نتایج میان مدت حاصل از این مشارکت و همکاری ، مؤثرتر، کارآمدتر و پایدارتر از آن است که می تواند از عملکرد یک بخش از جامعه به تنهایی حاصل شود .
مشارکت و همکاری بین بخشی ، هسته مرکزی تحقق برابری در دریافت خدمات ویژه ، توانبخشی و ارتقای وضعیت آنان می باشد به خصوص هنگامی که بهبود امور به تصمیم گیری ها و عملکرد های بخش های دیگر وابسته باشد.
بسیاری از مسایل مربوط به معلولین بویژه کودکان ، مستلزم مشارکت بخش های مختلف دولتی است. بخش های دولتی و سازمان های غیر دولتی مرتبط با سلامت جامعه همگی می توانند به اشکال مختلف بر بهبود وضعیت معلولین تاثیرگذار باشند. بعبارت دیگر مشارکت بین بخشی عامل اساسی مفهوم پیشگیری، توانبخشی، توانمند سازی و ارتقای وضعیت معلولین است .
مشارکت بین بخشی فرایند اتحاد نیروها، دانش و ابزارهای
برای تحقق مشارکت بین بخشی تشکیل شورای مشورتی اجتناب ناپذیر است.
لازم برای درک و حل مشکلات و مسایل پیچیده افرادی است که معلولیت را تجربه می کنند و راه حل های آن خارج از ظرفیت، توان و مسؤولیت یک بخش و یا یک سازمان می باشد.
بنابر این برای تحقق مشارکت بین بخشی تشکیل شورای مشورتی اجتناب ناپذیر است. شورای مشورتی متشکل از سازمان های دولتی و غیردولتی می تواند نقش موثر و کارآمدی را در ایجاد هم افزایی، ارتباط و تعامل میان سازمانهای مرتبط، ایجاد شرایط مطلوب برای مشورت و تصمیم سازی، جلوگیری از روند پیچیده بوروکراسی اداری، بهره مندی از نظرات گروه های ذینفع و استفاده از خرد جمعی ، شناسایی مسائل و مشکلات و مطالبات جامعه معلولین فراهم نماید.
Share/Save/Bookmark